हेटौंडा सडक विस्तारः ५०० बढी घरहरु भत्किने

हेटौंडा, पुर्व पश्चिम राजमार्ग अन्तर्गतको पथलैयादेखि नारायणगढ खण्डको सडक विस्तार कार्यका लागि डिभिजन कार्यालय हेटौंडाले निकालेको सडक सिमामा निर्माण भएका घर टहरा हटाउने सूचनाको म्याद सकिन १० दिन बाँकी रहेको छ । आगामी १५ गते सडक सिमा क्षेत्रमा रहेका घर टहरा हटाउने सूचनाको म्याद सकिन्छ ।

सडक विस्तारका लागि पछिल्लो पटक असार १० गते सडक डिभिजन कार्यालय हेटौँडाले ३५ दिने सूचना जारी गर्दै सडक क्षेत्र अतिक्रमण गरेर निर्माण गरिएका भौतिक संरचना हटाउन आग्रह गरेको थियो ।

उक्त अवधिमा राजमार्ग अन्तर्गतको दायाँबायाँ २५–२५ मिटर सडक सिमा भित्र निर्माण भएका हेटौंडाको मुख्य बजार क्षेत्रका घरहरु खाली गर्नु पर्ने सूचनाको आशय हो । सोही सूचना अनुसार हेटौंडा उपमहानगरपालिकाले पनि बजार क्षेत्रको सडक विस्तारमा सघाउन सडक किनारमा राखिएका फूल तथा विरुवाहरुको गमलालाई स्थान्तरण गर्न थालेको छ । उपमहानगरपालिकाको गत असार दोस्रो सातामा बसेको नगरसभाबाट सडक विस्तारमा समन्वय र सहकार्य गर्ने सर्वसम्मत निर्णय नै गरेको थियो । सोही अनुसार उपमहानगरपालिकाले बुधबार रातिबाट सडक किनारमा भएका गमला तथा फलामे बार हटाउन सुरु गरेको हो । पूर्व पश्चिम राजमार्गको २५ मिटर क्षेत्रमा पर्ने भएपछि उपमहानगरपालिकाले उक्त सडक अन्तर्गत रहेको हेटौँडा–१ र १० तर्फको राप्ती रोडको सडक पेटीमा राखिएका गमला स्थानान्तरण गरेको हो ।

उपममहानगरपालिकाले सडक विस्तारमा सहजता प्रदान गर्न उक्त सडक क्षेत्रको किनारमा रहेका अशोकका विरुवाहरु पनि स्थानान्तरण गर्ने तयारी गरेको छ भने सबै वडा अध्यक्षहरुलाई सडक विस्तार कार्यमा सहजिकरण गर्न आग्रह गरेको छ ।

लामो समयदेखि उक्त राजमार्ग अन्तर्गतको मकवानपुर खण्डको सडक हालसम्म विस्तार हुन सकेको छैन । दैनिक हजारौँ सवारी साधन र बढ्दो जनसङ्ख्याको चापका कारण हेटौँडा बजार अव्यवस्थित भनेको छ भने साँघुरो सडक त्यसमाथि सवारी चापका कारण दुर्घटनाको जोखिम बढ्दो छ । सडक डिभिजन कार्यालय हेटौंडाले सडक सिमामा निर्माण गरिएका भौतिक संरचना हटाउन सूचना निकालेसंगै सो विषयले निकै चर्चा पाएको छ । सडक विस्तारका लासिग मुख्यतः हेटौंडाको रातोमाटेदेखि राप्ती पुलसम्म समस्या रहेको छ ।

सडक विस्तारमा संघीय सरकारको चासो कम हुनु र अदालती प्रक्रियाका कारण यो योजना अलपत्र अवस्थामा रहेको थियो । हेटौँडा बजारबाट पश्चिमतर्फ राप्ती पुल पारी हेटौँडा–११ थानाभ¥याङदेखि मनहरी गाउँपालिकाको लोथरसम्म (करिव ४० किलोमिटर) सडकमा २५ मिटर विस्तार गर्न कुनै अवरोध छैन । ती स्थानमा सडक सीमा क्षेत्रको अवरोध हटिसकेका छन् भने हेटौँडा–१५ रातोमाटेदेखि बाराको अमलेखगञ्ज–पथलैयासम्म पनि बिना अवरोध सडक विस्तार हुने अवस्था छ ।

घनाबस्ती र मकवानपुरको मुख्य व्यापारिक केन्द्र रहेको हेटौंडाको व्यवसायी व्यवस्थापनको विषयले सडक विस्तारमा समस्या पार्दै आएको छ । पछिल्लो समय हेटौंडा बजार क्षेत्रको सडक विस्तारका लागि मकवानपुरका प्रमुख राजनीतिक दलहरु एकढिक्का बनेका छन् । मकवानपुरमा क्रियाशील राजनीतिक दलहरु हेटौँडा बजार क्षेत्रको सडक विस्तारमा सहयोग गर्ने पक्षमा उभिएका छन् । व्यवसायी तथा वास्तविक पीडितहरूको व्यवस्थापन गर्दै सडक विस्तार गर्नुपर्ने उनीहरुको धारणा रहेको छ ।

पूर्वपश्चिम राजमार्ग अन्तर्गत बाराको पथलैयासम्म र चितवनको नारायणगढसम्म बाटो विस्तार भइसकेकाले मकवानपुरमा मात्रै रोक्न सम्भव नभएको भन्दै विकसित हेटौँडा निर्माण अभियानमा अघि बढ्नुपर्ने उनीहरुको धारणा रहेको छ । राज्यले कुनै पनि नागरिकहरुलाई सुकुम्बासी बनाउन नहुने भन्दै तथ्याङ्क संकलन गरी मुआब्जाको व्यवस्था गर्न उनीहरुको भनाई छ ।

राजमार्ग क्षेत्रको सडक विस्तारको क्रममा हेटौंडा बजार क्षेत्रका ५०० बढी पक्कीकच्ची घरहरु भत्किने भएको छ । राजमार्गको रातोमाटेदेखि राप्ती पुलसम्मको सडक दायाँबायाँमा गरेर कुल ५३१ घरटहरामा क्षती हुने हेटौंैडा उपमहानगरपालिकाले जनाएको छ ।

सडक विस्तारका लागि उपमहानगरपालिकाले केहीदिन अघि प्रारम्भिक रुपमा तयार पारेको तथ्याङ्क अनुसार हेटौंडाको रातोमाटेदेखि राप्ती पुलसम्ममा सडकको दायाँतर्फ २३४ र बाँयातर्फ २९७ वटा घरहरु भत्किने देखिएको हो । उपमहानगरपालिकाका अनुसार सो सडक खण्डमा परेका अकिांश घरहरुको पूर्णभाग र केही घरहरुको आंशिक भागमा क्षती पुग्ने तथ्याङ्कमा उल्लेख छ ।

तथ्याङ्क अनुसार हालको हेटौंडा १५ रातोमाटेदेखि हेटौंडा–८ र ९ को सिमाना हनुमान गेटसम्मको सडक खण्डको दायाँतर्फ २४ र बाँया तर्फ ९१ वटा गरी जम्ममा ११५ वटा घरटहरामा सडक विस्तारको क्रममा क्षती पुग्ने भएको छ । सो खण्डको हेटौंडा–१५ को दायाँबायाँमा केही बस्तीहरु रहेका छन् भने हेटौंडा–८ तर्फ औद्योगिक क्षेत्रको भुभाग पर्छ भने हेटौंडा–९ तर्फको खण्डमा बाक्लो बस्ती रहेको छ ।

त्यस्तै हनुमान गेटदेखि कर्रापुल सम्मको खण्डमा १२२ घरहरुमा क्षती पुग्ने देखिन्छ । हेटौंडा–८ र ९ मा पर्ने सो खण्डमा पनि ८ तर्फ केही उद्योगहरु रहेकाले ४१ वटा मात्र घरटहरा पर्दछन् भने हेटौंडा–९ तर्फ ७१ वटा घरहरु पर्दछन् । सो खण्डमा २०५८ मा तत्कालिन सुकुम्बासी समस्या समाधान आयोगले बाढी पहिरो पीडितहरुको व्यवस्थापनका लागि लालपुर्जा वितरण गर्दै बस्ती बस्न दिएको थियो ।

त्यसैगरी कर्रा पुलदेखि उत्तर तर्फ हेटौंडा बजार क्षेत्रको कोर एरिया पर्दछ । मुख्यतः हेटौंडा–४ र हेटौंडा–१० नम्बर वडामा पर्ने सो कर्रादेखि सुमार्गी कम्प्लेक्ससम्मको खण्डमा विभिन्न व्यवसाय सहित मानव वस्ती रहेको छ । सो खण्डको दायाँबायाँ तर्फ कुल ११२ वटा घरहरु पर्दछन् । सडक विस्तारको क्रममा सो खण्डको हेटौंडा–४ सुमार्गी कम्प्लेक्स तर्फ ७६ र हेटौंडा–१० फरेष्ट्रि क्याम्पस तर्फ ३६ घरहरु पर्दछन् । सो खण्डको हेटौंडा–१० तर्फ क्याम्पस र तत्कालिन राजपरिवारहरुले प्रयोग गर्दै आएको भवन रहेको छ । उक्त भवनलाई हाल रानी दरवार नामबाट चिनिन्छ भने उक्त दरवारमा राजारानी भ्रमणमा आउने र बस्ने गर्दथे । हाल सो क्षेत्र नेपाल ट्रष्टको अधिकार क्षेत्रमा रहेको छ भने नेपाली सेनाको क्याप बस्दै आएको छ ।

सडक विस्तारको क्रममा सुमार्गी कम्प्लेक्सदेखि उत्तरतर्फ बुद्धचोक सम्म ९७ वटा घरहरुमा क्षती पुग्ने देखिन्छ । सो खण्डमा हेटौंडाको मुख्य बजारहरु क्षेत्र अवस्थित रहेको छ । उक्त खण्डको हेटौंडा–४ तर्फ ४६ र १० तर्फ ५१ घरटहरामा क्षती पुग्ने भएको छ । बुद्ध चोकबाट सो राजमार्ग पश्चिम तर्फ मोडिन्छ । सो खण्डमा हेटौंडा–१ र १० नम्बर वडा रहेको छ । बुद्ध चोबाट चाइना गेटसम्मको खण्डमा हेटौंडा–१ तर्फ २८ र हेटौंडा–१० तर्फ ३५ वटा गरी ६३ वटा घरहरुमा क्षती पुग्ने तथ्याङ्कमा उल्लेख छ । उक्त खण्डको हेटौंडा–१ तर्फ हेटौंडा अस्पताल अवस्थित रहेको छ भने १० तर्फ नेपाल टेलिकम, जिल्ला प्रहरी कार्यालय र हेभिइक्युपमेन्ट कार्यालय रहेको छ ।

चाइना गेटबाट पश्चिम तर्फ राप्ती पुलसम्मको हेटौंडा–१ र १० को अन्तर्गत २२ वटा घरटहरा सडक सिमामा पर्दछन् । २०७३ सालमा पहिलो पटक सडक विस्तारको क्रममा सो खण्डमा डोजर प्रयोग गरि घरटहरा हटाइएको थियो । जसकारण सो खण्डको हेटौंडा १ तर्फ ९ र हेटौंडा १ण् तर्फ १३ घरहरु पर्दछन् । सोही खण्डमा सडक डिभजिन कार्यालय हेटौंडाको कार्यालय समेत अवस्थित रहेको छ । राप्ती पुलबाट पश्चिम तर्फ भएर जाने उक्त राजमार्गमा त्यस उता सडक विस्तारमा कुनै समस्या रहेको छैन ।

हेटौंडा बजार क्षेत्रको बाटो विस्तारका क्रममा रातोमाटेदेखि राप्ती पुलसम्मका खण्डमा व्यवसाय गर्दै आएका करिव ६०० व्यवसायी प्रभावित हुने उपमहानगरपालिकाको तथ्याङ्क रहेको छ ।